Vrbas, grad u središtu Bačke

155

Vrbas je grad koji se nalazi u Vojvodini, u južnobačkom okrugu. Između 1983. i 1992.godine, ovaj grad nosio je naziv Titov Vrbas, u čast predsednika SFRJ, Josipa Broza Tita. I danas negde možete naići na natpise sa ovim nazivom. Velika prednost Vrbasa je njegov geografski položaj s obzirom na to da se nalazi u središtu Bačke. U gradu se ukrštaju i vodeni i železnički saobraćaj.

Foto: Novosivački Wikimedia Commons

Kada je u pitanju istorija ovog grada, on se prvi put pominje u pisanim izvorima tek 1387.godine, međutim, zahvaljujući arheološkim iskopanjima, saznajemo da ona datira i mnogo pre. Na obalama crne bare konstatovana su neolitska naselja još pre nove ere, zatim iz perioda bronzanog doba postoje dokazi da je na ovom mestu postojalo naselje sa nekropolom. Dokazi o ovim saznanjima uspešno se štite zahvaljujući muzejskoj zbirci, opštini Vrbas i muzeju Vojvodine. Pojava trgovine u sadašnjem Vrbasu, počela je još dolaskom Kelta koji su masovno izrađivali gvozdeno oružje i oruđe. Kasnije, u novoj eri, ovo područje pada pod uticaj Rimskog carstva, zatim grčko-helenističke kulture. Uticaj Seobe Srba dovodi Avare na ovaj prostor, pa Bugare, zatim ugarska plemena. Ogromne promene u etičkim odnosima Bačke, na ove prostore dovode Rusine, Nemce i Mađare. Nakon Drugog svetskog rata, U Vrbas stižu kolone stanovništva iz Crne Gore, Bosne i Hercegovine i sa Kosova koji i ostaju tu da žive. Tako da, prema pisanim saznanjima, na ovom području najviše je živelo slovensko stanovništvo. Vrbas je, izgradnjom pruge, izrastao u veliki industrijsko-zanatski i trgovački centar. Nakon toga otvaraju se osnovne, srednje i stručne škole.

Stara fotografija Vrbasa, autor nepoznat

U Vrbasu danas postoje četiri osnovne i dve srednje škole, od kojih je jedna gimnazija, a druga srednja stručna škola. Vrbas je karakterističan i po velikim fabrikama koje su u funkciji i poznate su širom zemlje, Carnex i Vital.

Ovaj grad  je jedan od rekih koji pridaje veliki značaj svom muzeju. Gradski muzej bavi se prikupljanjem, čuvanjem, dokumentovanjem, izučavanjem i prezentacijom muzejskih vrednosti. Rad muzeja organizovan je po zbirkama: arheološka, istoriska, etnološka i zbirka istorije umetnosti. U muzeju se nalazi stalna postavka koja provodi posetioce kroz period dug osam milenijuma čiji je cilj da prikaže život čoveka i njegova dostignuća na ovim prostorima. Vrbas ima i dobro opremljeni biblioteku i likovnu galeriju koje se nalaze u samom centru grada.

Gradski muzej u Vrbasu / Foto: Bratislav Grbić / februar 2018. godine

Što se tiče sporta, osnovno obeležje Vrbasa je centar za fizičku kulturu „Drago Jovović“. Centar u svom sastavu ima smeštajne jedinice sa sobama i apartmanima, konferencijsku salu kapaciteta 100 mesta, kao i sportske terene i bazene. U ovom centru održavaju se razna sportska i muzička takmičenja. Građani Vrbasa uspešni su u rukometu, košarci, plivanju, karateu i mnogim drugim sportovima.

Opština Vrbas obuhvata sledeća naseljena mesta: Vrbas, Zmajevo, Savino Selo, Kosančić, Ravno Selo, Kucuru, Srbobran i Bačko Dobro Polje. Ova opština domaćin je raznim kulturnim manifestacijama poput fijakerijade, štukijade, kirbaja, festivala meda, moto skupa, kucurske žetve, panonskog vašara itd.